Παλαιότερα η συλλογή του ελαιοκάρπου, ιδιαίτερα, των χονδρόκαρπων ελαιοποιήσιμων ποικιλιών γίνονταν αποκλειστικά με τα χέρια, μετά την πτώση στο έδαφος. Ακολουθείται όπου τα δέντρα είναι ψηλά ή και όπου υπάρχει έλλειψη εργατικών χεριών. Στην περίπτωση αυτή οι καρποί αφήνονται να ωριμάσουν πλήρως και να πέσουν μόνοι τους στο έδαφος όπου έχουν απλωθεί δίχτυα.
Τα δίχτυα διευκολύνουν τη σταδιακή συλλογή σε πολλά χέρια, αλλά θα πρέπει οι καρποί να μαζεύονται τακτικά, τουλάχιστον κάθε 2 βδομάδες γιατί αλλιώς η ποιότητα του λαδιού υποβαθμίζεται σοβαρά.
Πλαστικά δίχτυα ελαιοσυλλογής.
Η μέθοδος αυτή όμως παύει να έχει σοβαρά μειονεκτήματα που συντελούν στην παραλαβή ελαιόλαδου κατώτερης ποιότητας.
Συλλογή με ραβδισμό.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ιδιαίτερα στις μικρόκαρπες ποικιλίες η συλλογή του ελαιοκάρπου γίνεται με ραβδισμό. Ο καρπός συλλέγεται από το έδαφος, όπου πέφτει μετά από χτύπημα των κλαδιών του δέντρου με ραβδιά, ξύλινα ή και μηχανικά. Η μέθοδος αποδίδει όταν ο καρπός έχει ένα κατάλληλο στάδιο ωριμότητας και όταν υπάρχει εμπειρία των ραβδιστών. Έχει καλή απόδοση αλλά μαζί με τον καρπό ρίχνει και πολλά φύλλα ενώ σπάζει τρυφερούς βλαστούς και τραυματίζει το δέντρο.
Συλλογή με τα χέρια.
Ο καρπός συλλέγεται χτενίζοντας τα καρποφόρα κλαδιά με τα χέρια ή με ειδικές χτένες. Αν πρόκειται για μεγαλόκαρπες επιτραπέζιες, στις οποίες οι μωλωπισμοί και οι τραυματισμοί των καρπών μειώνουν σοβαρά την εμπορική αξία, οι καρποί τοποθετούνται απευθείας σε καλάθια επενδυμένα με πανί και όλοι οι χειρισμοί γίνονται προσεκτικά. Στις άλλες περιπτώσεις, οι καρποί ρίχνονται στο έδαφος πάνω σε στρωμένα πανιά ή δίχτυα από όπου μετά συλλέγονται και τοποθετούνται σε σάκους. Η τεχνική αυτή εφαρμόζεται σε επιτραπέζιες και σε μικρά δέντρα των ελαιοποιήσιμων. Είναι η δαπανηρότερη μέθοδος αλλά έχει σημαντικά πλεονεκτήματα γιατί αποφεύγεται ο τραυματισμός των καρπών και του δέντρου και δίνει καλή καθαρότητα του ελαιοκάρπου από φύλλα.
Μηχανική συλλογή με δονητές.
Το τελειότερο επίτευγμα της μηχανικής στον τομέα της ελαιοσυλλογής αποτελούν οι διάφοροι τύποι δονητών. Είναι μια μέθοδος που έχει αρχίσει να εφαρμόζεται σε άλλες χώρες αλλά παρουσιάζει μεγάλες δυσκολίες στην Ελλάδα. Με την μέθοδο αυτή, ο καρπός ρίχνεται στο έδαφος με δόνηση του κορμού του δέντρου από ειδικά μηχανήματα, τους δονητές. Απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχία της μεθόδου είναι να υπάρχει ομοιομορφία στην ωρίμανση των καρπών και κατάλληλη διαμόρφωση του κορμού και της κόμης των δέντρων ώστε η δόνηση από τον κορμό να φτάνει στα ακραία κλαδιά που είναι τα καρποφόρα. Οι προϋποθέσεις αυτές με τις ποικιλίες που καλλιεργούνται σήμερα στην Ελλάδα και με τα σχήματα στα οποία έχουν αυτές διαμορφωθεί, δεν εκπληρούνται. Επιπλέον πολλοί ελαιώνες στην Ελλάδα έχουν φυτευτεί σε επικλινή εδάφη και σε δυσπρόσιτες περιοχές που δεν επιτρέπουν τη χρήση των βαριών μηχανημάτων που διατίθενται για το σκοπό αυτό. Παρόλα αυτά η χρήση των δονητών παρουσιάζει ενδιαφέρον και μελετάται στην Ελλάδα σε πειραματικό μόνο επίπεδο.
Με πρωτοβουλίες κυρίως Ελλήνων κατασκευαστών έχουν επινοηθεί διάφορα μέσα, εργαλεία και μηχανήματα που διευκολύνουν σημαντικά την ελαιοσυλλογή. Τα σπουδαιότερα από αυτά παρουσιάζονται στην συνέχεια.
- Δίχτυα και πανιά ελαιοσυλλογής
- Χειροκίνητες χτένες
- Μηχανοκίνητα ραβδιστήρια
Μηχανισμοί μηχανοκίνητων ελαιοραβδιστών
Παραδείγματα δύο άλλων μηχανημάτων που προσφέρονται για την ελαιοσυλλογή.
